Interview met Sam Loman

Interview met Sam Loman

Sam Loman schreef en illustreerde het prentenboek Anders - een ontroerend en herkenbaar prentenboek over anders zijn, maar er toch gewoon bij horen! Speciaal voor de Autismeweek interviewde we haar over haar boek en over anders zijn. 

 

Anders gaat over een jongetje genaamd Anders en hij is een beetje anders…  Hoe kwam je op het idee om een boek te schrijven over een personage met autisme? 

Ik heb een enorme interesse in geneeskunde en tijdens mijn masterstudie ook een anatomieboek voor kinderen gemaakt. Ik lees heel veel over allerlei ziektes en aandoeningen en volg af en toe (online) cursussen. Ik wist dus al veel over autisme, maar kwam pas op het idee nadat ik zelf veel last van prikkels begon te krijgen. Alles waar Anders last van heeft of tegenaan loopt heb ik zelf ervaren. Ik ben dus eigenlijk een beetje Anders. Ook ik kan niet zonder lijstjes, ik kan heel goed alleen zijn en vind dat prima en moet vaak dingen doen via een vast stramien. Ik ben nooit getest op autisme, maar denk dat het deels karakter is en deels de ziekte die ik heb (bijnierschors- insufficiëntie), om stabiel te blijven moet ik zoveel mogelijk stress vermijden.

Jouw boek heeft niet alleen een positieve boodschap, maar ook illustraties die de beleveniswereld van iemand met autisme goed uitbeelden. Hoe heb je dit aangepakt? Begon je met het verhaal, of met het maken van de illustraties?   

Ik ben begonnen met het verhaal. Dat kwam, ik blijf het altijd heel bijzonder vinden, er in een keer uit. In een half uur stond het op papier!
Daarna maak ik altijd een soort van storyboard van aantekeningen en heel grove schetsen, dat gebruik ik als leidraad voor de illustraties. Ik schets met de hand met potlood, dit zijn allemaal losse delen die ik later op de computer uitwerk en samenvoeg tot een geheel. Ik weet dus van te voren niet hoe het eindresultaat er uit komt te zien.

Tijdens het schetsen (en eigenlijk ook bij het schrijven) probeer ik bij mijn eigen emoties te komen, hoe voel ik mij, hoe is mijn houding en uitdrukking en wat past het beste bij wat ik wil laten zien. Dat heb ik bij Anders ook gedaan.

In het boek staan nog meer illustraties van mensen die om de een of andere reden anders dan anderen zijn. Wat maakt jou anders dan de meeste mensen? 

Ikzelf heb chronische ziektes die je van de buitenkant niet goed kunt zien oa eczeem, rhinitis (ontsteking van het neusslijmvlies) en bijnierschorsinsufficiëntie.
Daarnaast heb ik lestel aan mijn elleboog dat wel zichtbaar is.
Nadat ik mijn elleboog brak, kreeg ik zeldzame complicaties. Ik ben 9 keer geopereerd en heb blijvende schade aan zenuwen en spieren. Na heel wat keren revalideren kan ik gelukkig weer tekenen!
Mensen reageren anders op een onzichtbare ‘handicap’ dan op iets wat te zien en makkelijk te begrijpen is zoals een gebroken arm. Voor mij stond meteen vast dat de mensen in het boek zichtbare en onzichtbare ziektes moesten hebben. En daarnaast vond ik het ook heel belangrijk te laten zien dat bijvoorbeeld rood haar, een hoofddoek of andere huidskleur juist zo mooi is, het laat de diversiteit zien van onze samenleving.

Wat zou je willen meegeven aan kinderen die het gevoel hebben dat ze anders zijn dan anderen? 

Ik zou heel graag willen dat niet alleen kinderen maar ook volwassenen, want zij worstelen er ook mee, zichzelf mogen zijn.
Ik weet dat het heel moeilijk is om af te wijken van de norm want door druk van (sociale) media wordt je bijna gedwongen om mee te doen met de rest.
Maar wat wil je zelf? Waar voel jij je prettig bij? Door mijn ziektes moest ik keuzes maken en heb ik besloten om alleen te doen wat ik denk dat voor mij goed is en niet wat anderen van mij verwachten. Dan maar raar of anders zijn, ik trek mij er niets meer van aan. Voor mij heeft het heel goed uitgepakt, ik heb mijn liefde voor het maken van prentenboeken weer opgepakt, en doordat ik nu veel beter bij mijn gevoel kan, ben ik hierin enorm gegroeid!

Ik hoop dat kinderen door het lezen van mijn boek meer zelfvertrouwen krijgen en dat het niet uitmaakt hoe je eruit ziet of wat je hebt, je mag gezien worden. Iedereen is bijzonder en de moeite waard! Het zou mooi zijn dat als kinderen dat besef hebben er ook minder gepest wordt.

Heb je nog tips voor kinderen die negatieve reacties krijgen op hun anders zijn?   

Heel eerlijk vind ik dat best lastig. Karakter en opvoeding speelt een grote rol hierin. Het ene kind kan er makkelijker mee omgaan dan de ander en het is niet altijd gemakkelijk om alles los te laten. Daarnaast is goede begeleiding van de omgeving van belang en voor kinderen is het belangrijkste: geloven in jezelf.
Onthoud iedereen is anders. Jij hebt dit en degene die je pest heeft weer wat anders. Pest niet terug, maar laat zien dat jouw anders zijn juist heel bijzonder is.
Wees lief voor jezelf, onthoud dat anderen niet altijd de waarheid spreken en volg je eigen weg.

Kinderen met een chronische ziekte zou ik graag willen meegeven dat, ondanks dat ze niet alles mee kunnen doen, ze zeker niet minder zijn dan gezonde kinderen.
Ik weet hoeveel moeite iets heel simpels, zoals douchen, een stukje wandelen of naar school gaan, soms kost, dus het is juist extra knap als het je toch gelukt is. Probeer te genieten van deze ‘grote’ overwinningen. Je mag trots zijn op jezelf! 
 

De Autismeweek, georganiseerd door de Nederlandse Vereniging voor Autisme, is van 31 maart tot en met 6 april. Hou vooral ook de Instagram van Sam Loman in de gaten, want op 2 april houdt zij daar een Q&A over Anders